تربت جام سرزمینی به پهنای تاریخ

حسينعلي مردانشاهي

متولد : 1355

باسابقه 15 سال فعاليت در عرصه موسيقي محلي

ليسانس ديني وعربي

مسئول كانون فرهنگي وتربيتي هنر وانديشه

مربي برگزيده جشنواره هاي مختلف كشوري در چندين سال متوالي

همچنين تنظيم كننده برتر وآهنگساز برگزيده (در عرصه موسيقي محلي )

داور مسابقات مختلف سرود دانش آموزي وتنظيم كننده قطعات آلبوم نغمه هاي ديار جام

اساتيد: ذوالفقار عسكريان – غلامحسين غفاري 

مبین درپور متولد ۱۳۸۸ در تربت جام ، خواننده موسیقی مقامی و محلی اسان خراسان و نوه استاد نورمحمد درپور است. او فصل دوم عصر جدید ترانه محلی خراسانی را اجرا کرد و چهار چراغ سفید از داوران دریافت کرد.

سخن گفتن در مورد بزرگان هنر موسیقی نواحی خیلی آسان نیست و درباره کریم کریمی مطلب نوشتن سخت تر است.
متولد 1327 و زادگاهش روستای منصوریه است. روستای کوچکی در نزدیکی نیلشهر که روزگاری نیل آباد نام داشت. از آن طرف همسایه جام قدیم یعنی بوژگان  و از طرفی دیگر همسایه خواننده خوش آواز تربت جام عبدا... امینی  در روستای خلیلی است؛ از دیار گهر پرور پایین جام.
از کودکی همسایگی او در جوار استادانی مانند سالار نعمت و دلاور عیسی گل که از زبردستان زمان خود در آواز بودند باعث شد تا او نیز با عالم شعر و نغمه و لحن آشنا شود. بزرگ ترین اقبالی که در همان کودکی و نوجوانی نصیبش شد این بود که مرحوم یاسین مریدار آوازخوان صاحب نام آن دوره، در منصوریه سکونت داشت. او که غزلخوان زبده ای بود شد مراد کریم.

غلام محمد احسانی متولد سال 1333 در روستای بزد از توابع تربت جام و ساكن تربت جام بود.

استاد احسانی نوازنده برتر دوتار خراسان و خواننده موفق منطقه بود كه صدای دلنشینش زینت بخش مراسم سنتی منطقه تربت جام بود.

از افتخارات این پیشكسوت موسیقی مقامی می توان به حضور وی در كنار استادان بزرگی چون مرحوم عبدالله سرور احمدی در مسابقات استانی و كشوری و كسب عناوین برتر در این مسابقات اشاره كرد.

همه زندگی من کتاب و قلم و دوتار

در میان نامداران فرهنگ و هنر خراسان و خاک گهرخیز تربت جام، اسم و رسم او احترام ویژه‌ای دارد.حدود چهل سال است که همه زندگی‌اش در دوتارش خلاصه شده اما نه برای کسب نان و نام، تنها برای دل خویش می‎خواند و می‌نوازد و شاید همین خلوص نیت، زخمه ساز و طنین آوازش را شنیدنی و ماندگار کرده است. همه زندگی‌ «عبدالعزیز احمدی»، در عشق به کتاب و خودکار و دوتار خلاصه می‌شود.

« غفور محمدزاده » خواننده ، نوازنده دوتار و پژوهشگر موسیقی ، در سال ۱۳۵۶ در تربت جام متولد شده است . وی در حال حاضر به عنوان کارشناس موسیقی در صدا و سیمای مرکز خراسان جنوبی مشغول فعالیت است .

برخی از فعالیت های وی بدین شرح است :

• تحقيق ، پژوهش و تاليف اولين مجموعه مرجع در موسيقي تربت جام با عنوان « فرهنگنامه موسيقي تربت جام » ، انتشارات سوره مهر حوزه هنری .

استاد خداداد قاسمی (سید عارف)

شاعر، نویسنده و نوازنده دوتار و خطاط تربت جامی هستند.

صاحب سه کتاب شعر عرفانی با عنوان "اشک ندامت"، "گنجینه عرفان" و "سفینه عرفان" (١٣٩۶)

می باشند.

گنجینه عرفان در سال ١٣٨۶منتشر گردید و در سال ١٣٩٧ تجدید چاپ شد. 

چهار جلد کتاب دیگر با عنوان "آیینه ی عرفان" ، "آواها و نواهای خراسان" ، "سروده های کهن شرقی" و گلچینی از اشعار خواجه عبدالله انصاری به نام "پیر هرات" آماده چاپ است.

اسفندیار تخمکار علیائی از برجسته‌ترین دوتارسازان شرق خراسان است. او سال ۱۳۴۲ در روستای صیدآباد از توابع شهرستان تربت جام متولد شد.

 پدرش در نواختن دوتار و اجرای مقام‌های اصیل منطقه توانایی و مهارت داشت. وی منبت، معرق و مشبک‌کار بود و در ساخت ساز دوتار نیز دستی داشت.

استاد تاج محمد قاسم زاده فرزند فیض محمد در سال ۱۳۴۶ در یک خانواده هنرمند اصیل تربت جامی دیده به جهان گشود. تاج محمد قاسم زاده شروع کار هنری خود را نزد پدر که از نوازندگان چیره دست نی و دوتار محلی که در منطقه تربت جام معروف به فیض محمد نی زن بود در سال ۱۳۵۶ آغاز نمود و به دلیل تشویق فراوان پدر و علاقه ای که از کودکی به موسیقی محلی داشت پا به عرصه هنر گذاشت.  وی از سال ۱۳۶۹ رسماً در محضر اساتید بزرگی همچون استاد اسفندیار تخم کار، استاد غلامعلی  پورعطائی ، استاد غلامحسین غفاری، استاد محمد زینتی، استاد درپور و دیگر اساتید اصیل تربت جامی کسب فیض هنری نموده است .

«عزیز تنها» ٤٦ سال دارد و حدود ٤٠ سال است كه دوتار می‌نوازد. او نخستین زخمه‌های دوتار را از پدرش آموخت و پس از آن، در محضر بسیاری از استادان موسیقی مقامی تربت جام مشق موسیقی كرد، ١٣٦٧ به گروه موسیقی شیخ جام راه یافت كه سال‌ها در آن نامدارترین گروه موسیقی در شرق خراسان بود. همكاری ٣٠ ساله عزیز تنها با استادان بنام موسیقی مقامی، از او یك دوتارنواز تمام‌عیار ساخته است.

استاد غلامحسين غفاري در سال  1335 در روستاي احمدآباد واقع در ده كيلومتري تربت جام چشم به دنيا گشود.وي كه از قوم بزرگ هزاره مي باشد در كودكي با صداي چهار بيتي هاي اقوام وبه خصوص دايي هايش رشد نمود علاقه وا فر وي به مو سيقي وهمچنين بازيهاي محلي شرايط محيط مناسب تلمّذ از بزرگاني همچون حاج لطف الله هزاره با عث گرديد تاتسلّطي منحصر به فرد درآواز هاي جنوب خراسان كسب نمايد.به خصوص در آواز هزارگي با توجه به شرايط قومي واستعداد به پختگي بي نظير دست يافت( لازم بذكرا ست آو از هزارگي با توجه به شكل اجرا وپيچيدگي هاي خاص وتحريرهاي دشوار نيازمند توانايي هاي خاص مي باشد كه فقط معدودي از بزرگان مو سيقي به اجراي آن پرداخته اند .

 غلامعلی نی‌نواز در سال ۱۳۳۲ در باخرز تربت جام، خراسان رضوی به دنیا آمد.

او را در سرنانوازی، جانشین برحق شاه‌میرزا مرادی، نوازندۀ سرشناس لرستانی، دانسته‌اند.

استاد ذوالفقار عسگری پور معروف به عسگریان دوتار نواز برجسته خراسانی متولد ۱۳۱۱ است.وی از سن 7 سالگی به یادگیری دوتار نزد پدر پرداخت و به واسطه زندگی سیالی که داشت توانست مجموعه ارزشمندی از موسیقی سراسر خراسان (شمال تا جنوب) را بیاموزد و اجرا کند که همین ویژگی او را از تمام نوازندگان خراسان متمایز می کند.

مرحوم استاد نظر محمد سلیمانی به سال ۱۲۷۸ شمسی در خانواده‌ای اهل موسیقی محلی مقامی  در روستای جوزقان  دیده به جهان گشود و کودکی‌اش را در روستای جوزقان تایباد گذراند و موسیقی را نزد پدرش آموخت و به قول خودش “مشق تار را به سبک پدر آموخت “.  موسیقی مقامی تایباد، با نام استاد نظرمحمد سلیمانی به اوج رسید. البته برخی به اشتباه ایشان و سبک خاص و منحصربفرد ایشان را تربت جامی می شناسند، که این موضوع با توجه به اسناد مختلف ضبط شده در آرشیو صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران رد شده است.  این موسیقی را سبک نوازندگی دوتار اصیل در منطقه تایباد و تربت جام مرسوم است و این سبک قرابت‌های بسیاری به سبک استاد نظر محمدسلیمانی دارد

0

عبدالله سروراحمدی، متولد ۱۳۲۸ در شهر تربت جام؛ دارای سه پسر و چهار دختر. این اطلاعات شناسنامه‌ای مردی است که در عمر نه چندان بلند ۶۳ ساله‌اش، جهانی از نغمه‌های مانا را خلق کرد؛ نغمه‌هایی که از سازی باستانی برخاسته‌اند و بر دل نشسته‌اند؛ سازی به نام دوتار. شرکت در جشنواره موسیقی آوینیون فرانسه، هم اجرا در آلمان، انگلیس و واتیکان، بخشی از هنرنمایی عبدالله سروراحمدی با دوتار است. شماری از اجراهای او، در کاست‌های موسیقی تربت جام و موسیقی خراسان ثبت و ضبط شده است.

نورمحمد درپور سال 1310 در روستای سرخ‌سرای باخزر متولد شد. در گفت‌وگویی درباره یاد گرفتن موسیقی گفته است: «دوتار را خودم یاد گرفتم. آن‌قدر زدم تا یاد گرفتم. اما آواز را پیش چندتا از استادان قدیمی آموختم و هزاران بیت از حفظ دارم وهمه یاد خداست.»

غلامعلی پورعطایی در سال ۱۳۲۶ در منطقه محمود آباد شهرستان تربت جام از توابع خراسان رضوی متولد شد ، اجداد و خاندان پورعطایی در محمود آباد جان در شماره خانواده ها و خاندان هایی اصیل و نژاده می باشند که همواره یاری رسان افراد ستمدیده و مظلوم و محروم بوده اند ، با توجه به آنچه استاد بیان کردند اجداد ایشان جزء ساکنان خراسان بزرگ بودند و همچنین هر یک از آن ها نگهبان و پاسدار قسمتی از این سرزمین که آن را خراسان بزرگ می نامیدند بوده اند یعنی تقریباً ۲۰۰ سال پیش ، از مناطق بلخ ، بخارا و مرو وارد منطقه تربت جام شدند و ساکن رودخانه جامرود و بخش هایی از منطقه محمودآباد شدند ؛

حبیب حبیبی فرد هستم متولد1349داری مدرک تحصیلی لیسانس علوم ارتباطات اجتماعی و مشغول به تدریس در اداره آموزش وپرورش شهرستان تربت جام .

محمد فاروق کیانی
متولد ۱۳۳۰ تربت جام
معلم بازنشسته آموزش و پرورش
شروع فعالیت هنری از ۱۴ سالگی (۱۳۴۴)