من زمهر حیدرم هر لحظه اندر دل صفا است

از پی حیدر حسن مارا امام و رهنما است

همچو کلب افتاده ام بر آستان بوالحسن

خاک نعلین حسین بر هردو چشمم توتیا است

عابدین تاج سر و باقر دو چشم روشنم

دین جعفر بر حق است و مذهب موسی رواست

تربت جام الان از محله های زیادی تشکیل می‌شود. نام این محله‌ها یا به خاطر تجمع یک قوم در آن محله و یا به دلیل مهاجرت روستاییان به شهر بوده است. به خاطر سکونت و حوادث افراد خاصی انجام شده است قصد ما این است. در این بخش به بیان اطلاعات محله های گوناگون تربت جام بپردازیم. ویژگی های مذهبی و قومی ساکنین محله ها را برای خوانندگان این مقاله بیان کنیم

در تربت جام نیز استقبال از بهار با سنت هایی که از قدیم مرسوم بوده انجام می شود و در نیمه دوم اسفند مردم این منطقه با نظافت منزل و کاشتن سبزه چشم انتظار آمدن سالی نو هستند.

یک هفته قبل از سال نو برای خرید سفره هفت سین به بازار می روند و در روز عید تخم مرغ های رنگ کرده را به بچه ها هدیه می دهند.

آداب و فرهنگ تربت جام تاثیر خیلی زیادی در فرهنگ کشور دارد و رایج ترین و مهمترین آداب و فرهنگ مهارت نواختن ساز در بین مردم این شهر می باشد که آن را با مهارت خیلی زیاد می نوازند، از معروف ترین مقام های موسیقی در این شهر می توان به این موارد اشاره نمود: 

لالا اللّه لالا قادر
منم بنده، خدا حاضر
به این دنیای در بسته
در را وا کن خدا آخر

شایان قاسمی

اینجانب خواجه فخرالدین زنده دل فرزندخواجه خلیل در تاریخ 20/12/1333در روستای بِزدازتوابع شهرستان تربت جام درخانواده ای کشاورزمتولد شدم دوران ابتدایی را در دبستان فرخی بزد طی نمودم و دوران دبیرستان را در دبیرستان سینا وحبیب الله  کلالی شهرستان تربت جام گذرانده ام ،

پخش آنلاین مقام الله - استاد عبدالله سرور احمدی

الله مدد - استاد نورمحمد درپور

عشق بچگی - استاد غلامحسین غفاری

از من چرا رنجیده ای - مبین درپور

حسينعلي مردانشاهي

متولد : 1355

باسابقه 15 سال فعاليت در عرصه موسيقي محلي

ليسانس ديني وعربي

مسئول كانون فرهنگي وتربيتي هنر وانديشه

مربي برگزيده جشنواره هاي مختلف كشوري در چندين سال متوالي

همچنين تنظيم كننده برتر وآهنگساز برگزيده (در عرصه موسيقي محلي )

داور مسابقات مختلف سرود دانش آموزي وتنظيم كننده قطعات آلبوم نغمه هاي ديار جام

اساتيد: ذوالفقار عسكريان – غلامحسين غفاري 

مبین درپور متولد ۱۳۸۸ در تربت جام ، خواننده موسیقی مقامی و محلی اسان خراسان و نوه استاد نورمحمد درپور است. او فصل دوم عصر جدید ترانه محلی خراسانی را اجرا کرد و چهار چراغ سفید از داوران دریافت کرد.

استاد حاج حسن قرایی جامی متولد 1342 می باشند و حدود 36 سال سابقه در رشته رقص های محلی و بازی های آئینی تربت جام دارند .

استاد قرایی سرپرستی گروه بازی های محلی بین المللی امید جام را برعهده دارند .

از سوابق گروه بین المللی امید جام می توان به

1-شرکت در جشنواره های استانی و کسب مقام اولی.

2-شرکت در جشنواره رقص های محلی شهرستان و کسب مقام اول در 4 سال متوالی 

3-کسب مقام  کشوری در جشنواره فجر کشور 

4-شرکت در جشنواره بیست و پنجمین سال سلطنت سلطان قابوس در کشور عمان به دعوت رسمی  کشور عمان

5-شرکت در جشنواره بین المللی کشور امارات و......

 

سخن گفتن در مورد بزرگان هنر موسیقی نواحی خیلی آسان نیست و درباره کریم کریمی مطلب نوشتن سخت تر است.
متولد 1327 و زادگاهش روستای منصوریه است. روستای کوچکی در نزدیکی نیلشهر که روزگاری نیل آباد نام داشت. از آن طرف همسایه جام قدیم یعنی بوژگان  و از طرفی دیگر همسایه خواننده خوش آواز تربت جام عبدا... امینی  در روستای خلیلی است؛ از دیار گهر پرور پایین جام.
از کودکی همسایگی او در جوار استادانی مانند سالار نعمت و دلاور عیسی گل که از زبردستان زمان خود در آواز بودند باعث شد تا او نیز با عالم شعر و نغمه و لحن آشنا شود. بزرگ ترین اقبالی که در همان کودکی و نوجوانی نصیبش شد این بود که مرحوم یاسین مریدار آوازخوان صاحب نام آن دوره، در منصوریه سکونت داشت. او که غزلخوان زبده ای بود شد مراد کریم.

غلام محمد احسانی متولد سال 1333 در روستای بزد از توابع تربت جام و ساكن تربت جام بود.

استاد احسانی نوازنده برتر دوتار خراسان و خواننده موفق منطقه بود كه صدای دلنشینش زینت بخش مراسم سنتی منطقه تربت جام بود.

از افتخارات این پیشكسوت موسیقی مقامی می توان به حضور وی در كنار استادان بزرگی چون مرحوم عبدالله سرور احمدی در مسابقات استانی و كشوری و كسب عناوین برتر در این مسابقات اشاره كرد.

همه زندگی من کتاب و قلم و دوتار

در میان نامداران فرهنگ و هنر خراسان و خاک گهرخیز تربت جام، اسم و رسم او احترام ویژه‌ای دارد.حدود چهل سال است که همه زندگی‌اش در دوتارش خلاصه شده اما نه برای کسب نان و نام، تنها برای دل خویش می‎خواند و می‌نوازد و شاید همین خلوص نیت، زخمه ساز و طنین آوازش را شنیدنی و ماندگار کرده است. همه زندگی‌ «عبدالعزیز احمدی»، در عشق به کتاب و خودکار و دوتار خلاصه می‌شود.

« غفور محمدزاده » خواننده ، نوازنده دوتار و پژوهشگر موسیقی ، در سال ۱۳۵۶ در تربت جام متولد شده است . وی در حال حاضر به عنوان کارشناس موسیقی در صدا و سیمای مرکز خراسان جنوبی مشغول فعالیت است .

برخی از فعالیت های وی بدین شرح است :

• تحقيق ، پژوهش و تاليف اولين مجموعه مرجع در موسيقي تربت جام با عنوان « فرهنگنامه موسيقي تربت جام » ، انتشارات سوره مهر حوزه هنری .

استاد خداداد قاسمی (سید عارف)

شاعر، نویسنده و نوازنده دوتار و خطاط تربت جامی هستند.

صاحب سه کتاب شعر عرفانی با عنوان "اشک ندامت"، "گنجینه عرفان" و "سفینه عرفان" (١٣٩۶)

می باشند.

گنجینه عرفان در سال ١٣٨۶منتشر گردید و در سال ١٣٩٧ تجدید چاپ شد. 

چهار جلد کتاب دیگر با عنوان "آیینه ی عرفان" ، "آواها و نواهای خراسان" ، "سروده های کهن شرقی" و گلچینی از اشعار خواجه عبدالله انصاری به نام "پیر هرات" آماده چاپ است.

اسفندیار تخمکار علیائی از برجسته‌ترین دوتارسازان شرق خراسان است. او سال ۱۳۴۲ در روستای صیدآباد از توابع شهرستان تربت جام متولد شد.

 پدرش در نواختن دوتار و اجرای مقام‌های اصیل منطقه توانایی و مهارت داشت. وی منبت، معرق و مشبک‌کار بود و در ساخت ساز دوتار نیز دستی داشت.

استاد تاج محمد قاسم زاده فرزند فیض محمد در سال ۱۳۴۶ در یک خانواده هنرمند اصیل تربت جامی دیده به جهان گشود. تاج محمد قاسم زاده شروع کار هنری خود را نزد پدر که از نوازندگان چیره دست نی و دوتار محلی که در منطقه تربت جام معروف به فیض محمد نی زن بود در سال ۱۳۵۶ آغاز نمود و به دلیل تشویق فراوان پدر و علاقه ای که از کودکی به موسیقی محلی داشت پا به عرصه هنر گذاشت.  وی از سال ۱۳۶۹ رسماً در محضر اساتید بزرگی همچون استاد اسفندیار تخم کار، استاد غلامعلی  پورعطائی ، استاد غلامحسین غفاری، استاد محمد زینتی، استاد درپور و دیگر اساتید اصیل تربت جامی کسب فیض هنری نموده است .

«عزیز تنها» ٤٦ سال دارد و حدود ٤٠ سال است كه دوتار می‌نوازد. او نخستین زخمه‌های دوتار را از پدرش آموخت و پس از آن، در محضر بسیاری از استادان موسیقی مقامی تربت جام مشق موسیقی كرد، ١٣٦٧ به گروه موسیقی شیخ جام راه یافت كه سال‌ها در آن نامدارترین گروه موسیقی در شرق خراسان بود. همكاری ٣٠ ساله عزیز تنها با استادان بنام موسیقی مقامی، از او یك دوتارنواز تمام‌عیار ساخته است.

استاد غلامحسين غفاري در سال  1335 در روستاي احمدآباد واقع در ده كيلومتري تربت جام چشم به دنيا گشود.وي كه از قوم بزرگ هزاره مي باشد در كودكي با صداي چهار بيتي هاي اقوام وبه خصوص دايي هايش رشد نمود علاقه وا فر وي به مو سيقي وهمچنين بازيهاي محلي شرايط محيط مناسب تلمّذ از بزرگاني همچون حاج لطف الله هزاره با عث گرديد تاتسلّطي منحصر به فرد درآواز هاي جنوب خراسان كسب نمايد.به خصوص در آواز هزارگي با توجه به شرايط قومي واستعداد به پختگي بي نظير دست يافت( لازم بذكرا ست آو از هزارگي با توجه به شكل اجرا وپيچيدگي هاي خاص وتحريرهاي دشوار نيازمند توانايي هاي خاص مي باشد كه فقط معدودي از بزرگان مو سيقي به اجراي آن پرداخته اند .

 غلامعلی نی‌نواز در سال ۱۳۳۲ در باخرز تربت جام، خراسان رضوی به دنیا آمد.

او را در سرنانوازی، جانشین برحق شاه‌میرزا مرادی، نوازندۀ سرشناس لرستانی، دانسته‌اند.

استاد ذوالفقار عسگری پور معروف به عسگریان دوتار نواز برجسته خراسانی متولد ۱۳۱۱ است.وی از سن 7 سالگی به یادگیری دوتار نزد پدر پرداخت و به واسطه زندگی سیالی که داشت توانست مجموعه ارزشمندی از موسیقی سراسر خراسان (شمال تا جنوب) را بیاموزد و اجرا کند که همین ویژگی او را از تمام نوازندگان خراسان متمایز می کند.

مرحوم استاد نظر محمد سلیمانی به سال ۱۲۷۸ شمسی در خانواده‌ای اهل موسیقی محلی مقامی  در روستای جوزقان  دیده به جهان گشود و کودکی‌اش را در روستای جوزقان تایباد گذراند و موسیقی را نزد پدرش آموخت و به قول خودش “مشق تار را به سبک پدر آموخت “.  موسیقی مقامی تایباد، با نام استاد نظرمحمد سلیمانی به اوج رسید. البته برخی به اشتباه ایشان و سبک خاص و منحصربفرد ایشان را تربت جامی می شناسند، که این موضوع با توجه به اسناد مختلف ضبط شده در آرشیو صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران رد شده است.  این موسیقی را سبک نوازندگی دوتار اصیل در منطقه تایباد و تربت جام مرسوم است و این سبک قرابت‌های بسیاری به سبک استاد نظر محمدسلیمانی دارد

0

عبدالله سروراحمدی، متولد ۱۳۲۸ در شهر تربت جام؛ دارای سه پسر و چهار دختر. این اطلاعات شناسنامه‌ای مردی است که در عمر نه چندان بلند ۶۳ ساله‌اش، جهانی از نغمه‌های مانا را خلق کرد؛ نغمه‌هایی که از سازی باستانی برخاسته‌اند و بر دل نشسته‌اند؛ سازی به نام دوتار. شرکت در جشنواره موسیقی آوینیون فرانسه، هم اجرا در آلمان، انگلیس و واتیکان، بخشی از هنرنمایی عبدالله سروراحمدی با دوتار است. شماری از اجراهای او، در کاست‌های موسیقی تربت جام و موسیقی خراسان ثبت و ضبط شده است.

نورمحمد درپور سال 1310 در روستای سرخ‌سرای باخزر متولد شد. در گفت‌وگویی درباره یاد گرفتن موسیقی گفته است: «دوتار را خودم یاد گرفتم. آن‌قدر زدم تا یاد گرفتم. اما آواز را پیش چندتا از استادان قدیمی آموختم و هزاران بیت از حفظ دارم وهمه یاد خداست.»

غلامعلی پورعطایی در سال ۱۳۲۶ در منطقه محمود آباد شهرستان تربت جام از توابع خراسان رضوی متولد شد ، اجداد و خاندان پورعطایی در محمود آباد جان در شماره خانواده ها و خاندان هایی اصیل و نژاده می باشند که همواره یاری رسان افراد ستمدیده و مظلوم و محروم بوده اند ، با توجه به آنچه استاد بیان کردند اجداد ایشان جزء ساکنان خراسان بزرگ بودند و همچنین هر یک از آن ها نگهبان و پاسدار قسمتی از این سرزمین که آن را خراسان بزرگ می نامیدند بوده اند یعنی تقریباً ۲۰۰ سال پیش ، از مناطق بلخ ، بخارا و مرو وارد منطقه تربت جام شدند و ساکن رودخانه جامرود و بخش هایی از منطقه محمودآباد شدند ؛

اقامتگاه بوم گردی آفر در 17 کیلومتری از شهر تربت جام استان خراسان رضوی واقع شده است. این اقامتگاه در زمینی به مساحت 2800 متر و زیربنای 500 مترمربع بصورت دو ساختمان (یکی همکف و دیگری دو طبقه) بنا شده که با دارا بودن 6 اتاق اقامتی (با معماری و دکوراسیون مشابه)، حداکثر ظرفیت پذیرایی از 45 نفر را دارد.

سید معین‌ الدین‌ علی‌ بن‌ نصیر هارون‌ ابوالقاسم‌ حسینی‌ سرابی‌ تبریزی‌، یکی‌از صوفیان‌ بزرگ‌ سده‌ هشتم‌ و نهم‌ هجری‌ قمری‌ است‌. مقبره‌ وی‌ که‌ از آثار امیر علی‌ شیرنوایی‌ است‌، در کنارروستای‌ لنگر در ۲۴ کیلومتری‌ شمال‌ غربی‌ تربت‌ جام‌ واقع‌ شده‌ است‌. این‌ بنا بصورت‌ مربع‌ مستطیل‌ با دو ایوان‌در جبهه‌های‌ جنوب‌ غربی‌ و شمال‌ شرقی‌ است‌ و حجره‌هایی‌ در طرفین‌ ایوان‌ شمال‌ شرقی‌ و ضلع‌ شمالی‌ دارد.بنا دارای‌ ۸۰/۲۴ متر طول‌ و ۶۰/۲۰ متر عرض‌ است‌. شکل‌ داخلی‌ بنا، چهار تاقی‌ است‌ که‌ مقبره‌ منسوب‌ به‌ شاه‌قاسم‌ در شاه‌ نشین‌ نیم‌ هشت‌ ضلعی‌ شمال‌ شرقی‌ واقع‌ شده‌ است‌.